wap.ziyaret.im :: Şie ne demekdir?
Şie ne demekdir?
İbn Ebil Hedidin beyet hadisesini Ebu Müxnef ve Ebu Cefer Esqafiden neql etdiyi ve yene de ibn Esem Kufi ve digerlerinin neql etdiklerinden, bu gün, yeni 1388-ci ilden sonra bu böyük tarixi sehneni işlemek isteyen ferdler üçün diqqeti celb eden ilk nöqte -iki fikir ve düşünce xettin bir-biri ile üz-üze olmasıdır, şie ve qeyri-şie xetti.
Burada ümumi şekilde de olsa, bilmeyimiz yerine düşerdi ki, şie ne demekdir? Ne zamandan yaranmışdır? Sefeviler zamanından, ya Ali Buye zamanından? İmam Rzanın(e) İrana gelişinden sonramı? Aşura hadisesinden sonramı? Cemel müharibesinde ya Osman öldürüldükden sonramı? Seqife günümü ya ve s... ? Çünki bezilerinin esasen bu hadiselerden her birinde «Şie» adlı bir qrupun yaranmasının terefdarları vardır.
«Şie» –lüğetde dostlar, ardıcıllar ve kömekçiler menasındadır. Dalınca geden –müşaiet ve teşyi- yeni bir neferin ve bir şeyin dalınca getmek ve ya izlemek. Termin baxımından müşaiet dirilere teşyi ise ölüler cenazesinin dalınca getmekde işledilir. Formasının deyşmesine ehtiyac olmadan tek, cem, kişi ve qadın cinslerinde işledilir.
Amma termin kimi şie o şexse ve ya o şexslere deyilir ki, sonuncu peyğember Mуhemmed ibn Abdullahdan(с) sonra Eli ibn Ebi Talib(e) o Hezretin fasilesiz canişin ve xilafetin haqlısı bilenlere deyilir. İster onalr 12 imamçı olsunlar, isterse de Zeydi ve ya İsmaili.
Tehqiqatçı Ellame Mуhemmed Hüseyn Zeyn Amili «El-şie. Fi el-tarix» kitabında yazır:
Bir çox qeyri-şie tarixçi ve yazıçılar deyirler ki, şienin yaranması ve formalaşmasının başlanğıcı peyğemberin rihletinden sonraya tesadüf edir. Amma şienin yaranma tarixinin teyininde bu eqidede olanlar bu barede müxtelif fikirler söylemişler.
Bezileri şienin yaranma tarixi baresinde bu eqidededirler ki, bu seqife günü – yeni sehabe böyüklerinden bir qrupunun açıq-aşkar Elinin(e) digerlerinden müqeddem olmasını deyen gün ve bu söze möhkem etiqad besledikleri gündür. Bezileri de şienin «Fitnetud-dar» günü – yeni xelife Osmanın qetli günü yarandığını söylemişler...
Habele ele şexsler de vardır ki, deyirler: Şie, cemel müharibesi günü Besrede yaranmışdır. Elece de yazırlar: Telhe ve Zubey, Eli(e) ile müxalifet ederek Osmanın qanını almaqdan başqa heç ne ile razılaşmadıqda Eli(e) onlarla haqqın fermanına boyun qoyanadek onlarla döyüşmek istedi. O gün ona tabe olanları Şie adı çağırdılar ve o özü de onlara «terefdarlarım» deyirdi.
Bu sözlere (yeni «Şie tarixde» kitabının müellifinin adeten, qedim alimlerin sözlerine işare ederek

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Dəlil və Nəticə
wap.ziyaret.im