wap.ziyaret.im :: Tebriz
Tebriz
Tebriz (farsca: تبریز) - Azerbaycan coğrafi erazisinin en böyük şeherlerinden biri ve tarixi paytaxtı.
Tarixi

Azerbaycanın medeniyyet merkezlerinden biri olan Tebriz qedim dövrlerden etibaren strateji mövqeyine ve elverişli iqlim şeraitine göre qedim Şerqde şöhret qazanmışdır.En qedim dövrlerden mühüm ticaret yolları Cenubi Qafqaz, İberiya ve Qafqaz Albaniyasından Cenuba doğru – Beynelnehreyn ve Hindistana geden ticaret yolları bu şeherden keçib getmişdir.

Qerbden uzanan ticaret yolları da Kiçik Asiyanı keçerek Tebriz şeherinde Beynelnehreyn ve Hindistandan gelen yollarla birleşmişdir. Belelikle Tebriz şeherinin inkişaf etmesine tesir gösteren mühüm amillerden biri ticaret yolları olmuşdur.

Hele Manna dövleti dövründe bu şeher mühüm merkezlerden biri olmuşdur. Assur mixi yazılarında şeherin adı Tavreş kimi çekilir ve burada neheng qalanın olması qeyd edilir. Tebriz şeheri Polibi, Diodor ve Ptolomeye göre Ovront dağının (Sehend)eteyinde yerleşir.

Şeher qırmızı rengli torpağa sahib olan Eynal-Zeynal ve yaxud Surxab yüksekliyinin Cenubunda yerleşir. Bu ovalığın seviyyesi Urmiya gölünün Şimal-Şerq bucağına teref getdikce azalır. Eynal-Zeynal yüksekliyi deniz seviyyesinden 1800 m hündürlükde yerleşmekle beraber, şeherin Şimal-Qerbinden başlayaraq Qaradağ silsilesini Sehend dağı ile birleşdirir.

Şeherin Cenubunda deniz seviyyesinden 3547 m hündürlüye malik olub, zirvesi daim qarla örtülü olan Sehend dağı ile şeher arasında texminen 50 km mesafe var. Bu dağ qedim Assur menblerinde Uauş dağı adlandırılır.Dağın şimalında ve şeherin cenubunda yerleşen Yanıq adlanan tepeler, deniz seviyyesinden 500-600 m hündürde yerleşir. Şerq terefden şeheri çox yüksek olmayan Sarı dağ (farslar bu dağı Zerdüguh adlandırır) ehate edir. Şeherin erazisi deniz seviyyesinden 1350-1500 mm-e qeder yekseklikde yerleşir. Belelikle Tebriz şeherinin etrafında olan dağlar onu üzük qaşı kimi ehate etmişdir.

Şeher ve onun etrafının elverişli tebii-coğrafi şeraiti, orada insan meskenlerinin hele qedim dövrlerden yaranmasına sebeb olmuşdur. Tebriz şeheri ve onun etrafında olan ekin saheleri, habele bağlar su ehtiyyatı az olan kiçik dağ çayları ve arxlar vasitesiyle suvarılır.

Lakin ele çaylar da vardır ki, onlardan yalnız ilin müeyyen dövrlerinde istifade etmek olur. Qalan dövrlerde ise suyun terkibinde duz mehlulları çox olduğundan suvarılma işi çetinleşir. Bele çaylardan biri de Acıçay çayıdır. Bu çay Savalan dağının Şerq eteklerinden başlanğıcını alaraq, Serab mahalını suvardıqdan sonra Xanımrud mahalında İskenderçayla birleşir ve Tebriz şeherinin Şimalından keçir. Acıçay Mayan, Axola, Baranlı, Satınlı ve Şora kendlerinin erazisinden keçerek Urmiya gölüne tökülür.

Orta esr müellifi Hemdullah Qezviniye göre vaxtile Tebriz şeherinin etrafında

1 2 3 4 5 6 7 8 9

Iran elləri
wap.ziyaret.im